بیماری وبا

وبا یک بیماری باکتریایی است که معمولاً از طریق آب آلوده انتقال پیدا می کند. این بیماری باعث اسهال شدید و آبزدایی بدن شده و در صورتی که بدون درمان رها شود می تواند در طول چند ساعت برای زندگی فرد مبتلا ، خطر مرگ را به همراه داشته باشد. روش های مدرن تصفیه آب باعث ریشه کن شدن این بیماری در کشورهای توسعه یافته شده است ولی این بیماری همچنان در کشورهای آفریقایی ، جنوب شرق آسیا و هایتی ، تیغ خود را از کنار رگ گردن افراد مبتلا می گذارند. خطر اپیدمی شدن این بیماری در زمان شیوع فقر ، جنگ یا بلایای طبیعی و شرایطی که در آن ، جمعیت زیادی از افراد ، ناچار به زندگی در محیط های شلوغی که امکانات بهداشتی چندانی مهیا نمی باشد ، افزایش می یابد. این بیماری به راحتی قابل درمان است. مرگ ناشی از آبزدایی شدید بدن را می توان با استفاده از محلول های آبرسانی ساده و ارزان قیمت ، به راحتی مورد پیشگیری قرار داد. در ادامه مقاله راز جراحی با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری را در خصوص این بیماری به دست آورید.

وبا در ایران

به گزارش وزارت بهداشت ، تعداد مبتلایان به بیماری وبا ، افزایش یافته است و برای اعلام آمار دقیق ابتلا تست های تشخیصی در حال انجام است. موارد ابتلا در اواخر بهار و اوایل تابستان ، رقم افزایشی را نشان می دهد و به مسافرین به کشور عراق توصیه می شود که در خصوص غذاها و نوشیدنی ها ، دقت عمل لازم را به کار بندند تا با مصرف غذاها و نوشیدنی های آلوده ، به این بیماری دچار نشوند. وبا به عنوان یک بیماری با منشاء باکتریایی می تواند با علائمی از قبیل اسهال و استفراغ آغاز شده و شدت یافتن آن می تواند خطر مرگ برای فرد مبتلا را به همراه داشته باشد.

بیماری وبا چه علائمی دارد؟

بیشتر افرادی که در معرض باکتری وبا قرار می گیرند به این بیماری دچار نمی شوند و خودشان نیز نمی دانند که دچار عفونت شده اند. ولی با توجه به اینکه باکتری این بیماری می تواند به مدت ۷ الی ۱۴ روز در مدفوع زنده باقی بماند ، افراد مبتلا ممکن است با آلوده کردن آب با مدفوع آلوده به باکتری باعث انتقال بیماری به دیگران شوند.

در اکثر موارد ابتلا ، افراد دچار اسها خفیف می شوند ولی در برخی دیگر علائم جدی تر معمولاً در طول چند روز ابتلا ، نمایان می شود.

علائم عفونت وبا شامل موارد زیر می باشد :

• اسهال : اسهالی که در اثر ابتلا به این بیماری رخ می دهد می تواند به طو ناگهانی و به شکلی سریع باعث از دست رفتن آب بدن تا مرز خطر شود. در چنین شرایطی در هر ساعت در حدود ۱ لیتر آب از دست می رود. اسهال ناشی از ابتلا به این بیماری اغلب رنگ پریده و شیر مانند است و شبیه آبی است که در آن برنج خیس خورده است.
• حالت تهوع و استفراغ : استفراغ معمولاً در مراحل اولیه وبا رخ می دهد و می تواند تا چند ساعت طول بکشد.
• آبزدایی : آبزدایی می تواند در طول چند ساعت بعد از بروز علائم وبا اتفاق بیافتد و در دامنه ای از متوسط تا شدید گسترده است. کاهش ده درصدی یا بیشتر وزن بدن نشان دهنده آبزدایی شدید می باشد.

علائم و نشانگان آبزدایی ناشی از وبا شامل حساس شدن ، خستگی ، گود رفتگی چشم ها ، خشکی دهان ، تشنگی شدید ، خشکی پوست می باشد که می تواند به شکل به حداقل رسیدن ادرار ، فشار خون پایین و ضربان قلب نامنظم ، بروز کند.

وبا چگونه به وجود آمد؟

باکتری به نام ویبریو کلرا باعث بروز عفونت وبا می شود. تاثیرات مرگ بار بیماری ماحصل سمی است که باکتری در روده کوچک تولید می کند. این سم باعث می شود که بدن مقادیر زیادی آب را از دست بدهد و در نتیجه اسهال و از دست رفتن سریع مایعات و نمک اتفاق بیافتد.

باکتری وبا باعث بروز بیماری در تمام افرادی که در معرض این باکتری قرار گرفته اند نمی شود ولی این افراد می توانند از طریق مدفوع خود باعث آلوده شدن منابع آبی شده و این باکتری را به افراد دیگر منتقل نمایند.

منابع آب آلوده منبع اصلی عفونت وبا محسوب می شود. باکتری را می توان در منابع زیر یافت :

• آب چاه و آب های سطحی : چاه های منابع اصلی شیوع باکتری وبا در سطح بالا می باشد. افرادی که در مناطق پر جمعیت زندگی کرده و از امکانات بهداشتی کافی برخوردار نیستند ، در معرض خطر قرار دارند.
• غذاهای دریایی : خوردن غذاهای دریایی خام یا خوب پخته نشده که از برخی مکان های خاص آورده شده اند ، می تواند شما را در معرض ابتلا به باکتری وبا قرار دهد.
• میوه و سبزیجات خام : میوه های پوست کنده نشده و سبزی های خام منابعی هستند که می توانند شما را در معرض عفونت قرار دهد. در کشورهای در حال توسعه استفاده از آب فاضلاب های تصفیه نشده می تواند محصول مزارع را دچار آلودگی کند.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به بیماری وبا قرار دارند؟

هر فردی ممکن است در معرض این بیماری قرار گیرد. البته نوزادانی که از مادرانی که قبلاً به بیماری وبا ابتلا داشته اند سیستم ایمنی خود را دریافت می کنند ، یک مورد استثناء محسوب می شوند. البته ، فاکتورهای خاصی می تواند شما را در برابر ابتلا به بیماری آسیب پذیر کرده و علائم و نشانگان شدیدتری را بر جای گذارد.

فاکتورهای خطر وبا شامل موارد زیر می باشد :

• امکانات بهداشتی ضعیف : وبا احتمالاً در موقعیت هایی اتفاق می افتد که در آن بهداشت محیطی از قبیل منابع آب سالم به راحتی قابل تهیه نباشد. چنین موقعیت هایی در کمپ های پناهندگان ، کشورهای فقیر و نواحی که دچار قحطی ، جنگ یا بلایای طبیعی شده اند ، اتفاق بیافتد.
• کاهش اسید معده : باکتری وبا نمی تواند در محیط های اسیدی زنده بماند. اسید معده اغلب به عنوان یک سد دفاعی در برابر این عفونت عمل می کند. ولی افراد دارای سطوح پایین اسید معده ، در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.
• زندگی در محیط مشترک با فرد مبتلا : اگر با افرادی زندگی می کنید که به این بیماری مبتلا هستند ، احتمال ابتلا به این بیماری در شما افزایش می یابد.
• گروه خون نوع O : افرادی که گروه خونی آنها O است ، در مقایسه با افراد دارای سایر گروه های خونی در معرض خطر ابتلای بیشتر قرار دارند.
• غذاهای دریایی خام یا خوب پخته نشده : هر چند ملت های صنعتی شده دیگر شیوع بیماری وبا را تجربه نکرده اند ولی خوردن غذاهای دریایی از آب هایی که این باکتری در آنها شناسایی شده است می تواند تا حد زیادی خطر ابتلا را افزایش دهد.

عوارض بیماری وبا

وبا می تواند به سرعت باعث مرگ شود. در بیشتر موارد ابتلای شدید ، از دست رفتن مقادیر زیاد مایعات و الکترولیت می تواند در طول چند ساعت منجر به مرگ شود. در برخی موقعیت های دیگر ، افرادی که بعد از نمایان شدن علائم ، درمان مناسب را دریافت نمی کنند ، به دلیل آبزدایی و شوک ، چند ساعت تا چند روز بعد از بروز علائم ، با خطر مرگ دست و پنجه نرم خواهند کرد.

هر چند شوک و آبزدایی شدید ، بدترین عوارض وبا محسوب می شوند ولی برخی مشکلات دیگر نیز ممکن است رخ دهد که از میان آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• قند خون پایین : سطوح پایین قند خون در مرزی خطرناک می تواند در افرادی اتفاق افتد که به اندازه ای بیمار شوند که قادر به خوردن غذا نباشند. کودکان در معرض بیشترین آسیب ناشی از این عارضه جانبی هستند و این عارضه می تواند مشکلاتی از قبیل تشنج ، بیهوشی و حتی مرگ را به دنبال داشته باشد.
• سطح پتاسیم پایین : افرادی که کمیت های قابل ملاحظه ای از مواد معدنی خود از قبیل پتاسیم را از مدفوع خود از دست داده اند ، در معرض خطر قرار دارند. سطح بسیار پایین پتاسیم می تواند در عملکرد اعصاب و قلب اختلال ایجاد کند و تهدیدی برای زندگی به شمار آید.
• نقص کلیه : وقتی کلیه ها توانایی پالایش خود را از دست می دهند ، مقادیر زیادی مایعات و برخی الکترولیت ها از دست می روند. در افراد مبتلا به وبا ، نقص عملکرد کلیه اغلب شوک را به همراه دارد.

پیشگیری از ابتلا به بیماری وبا

وبا در آمریکا در موارد نادر در شرایطی از قبیل سفر از کشورهای خارج از آمریکا یا ورود غذاهای دریایی آلوده یا خوب پخته نشده اتفاق می افتد. اگر به نواحی که به وجود باکتری وبا مشکوک هستند سفر می کنید ، در صورت دنبال کردن نکات زیر ، می توانید خود را در برابر ابتلا مصون نگه دارید:

• دست ها یتان را مرتباً با آب و صابون بشویید: خصوصاً بعد از استفاده از سرویس بهداشتی و قبل از میل کردن غذا ، دست ها را با آب و صابون بشویید. حداقل به مدت ۱۵ ثانیه قبل آبکشی ، دست هایی آغشته به صابون را به هم بمالید. درصورت در دسترس نبودن آب و صابون از محلول ضد عفونی کننده استفاده کنید.
• تنها آب سالم بنوشید. آب معدنی و آب جوشیده یا آب ضد عفونی شده بهترین گزینه ها محسوب می شوند. حتی برای مسواک زدن هم از آب معدنی استفاده کنید.
• غذاهایی میل کنید که به طور کامل پخته شده و گرم هستند و از خوردن غذاهای خیابانی اجتناب کنید. حتماً گوش را قبل از مصرف خوب بپزید و آن را به صورت گرم میل کنید.
• میوه و سبزیجاتی میل کنید که قابل پوست کندن باشند. میوه هایی از قبیل موز ، پرتقال و آووکادو ، گزینه های خوبی هستند. از سالاد و میوه هایی از قبیل انگور و توت که قابل پوست کندن نیستند ، حتی الامکان اجتناب کنید.

واکسن وبا

برای آندسته از افراد بزرگسالی که از کشورهایی که فاقد وبا هستند و به مناطق دیگر سفر می کنند ، واکسنی وجود دارد که در دوز مایع به صورت خوراکی حداقل ده روز قبل از سفر مورد استفاده قرار می گیرد.

تشخیص وبا هر چند علائم و نشانگان وبای شدید می تواند در مناطقی که این بیماری در آن رایج است ، اشتباه گرفته شود ولی تنها راه برای تشخیص ، شناسایی باکتری در نمونه مدفوع است.

تست های سریع ، پزشک را قادر می سازد تا به سرعت بتواند ابتلا به این بیماری را تشخیص دهد. تائید سریع ، امکان کاهش مرگ و میر را در مراحل اولیه شیوع با استفاده از مداخلات پزشکی ، امکان پذیر می نماید.

درمان وبا

این بیماری با توجه به اینکه می تواند در طول یک دوره چند ساعته ، خطر مرگ را به همراه داشته باشد ، به درمان فوری نیاز دارد. برای درمان این بیماری می توان اقدامات زیر را انجام داد:

• آبرسانی مجدد به بدن : هدف از جایگزین نمودن مایعات و الکترولیت های از دست رفته با استفاده از محلول آبرسانی ، ORS ، امکنا پذیر می باشد. محلول ORS ، به صورت پودر موجود می باشد و می توان آن را با استفاده از آب جوشیده یا اّ ب معدنی ، به محلول تبدیل کرده و مورد استفاده قرار داد.
• تزریق مایعات : بیشتر افراد مبتلا به وبا را می توان با آبرسانی به بدن به شکل خوراکی ، تحت درمان قرار داد ولی افرادی که به شدت آب بدن خود را از دست داده اند ، نیاز به تزریق مایع خواهند داشت.
• آنتی بیوتیک ها : انتی بیوتیک ها بخش الزامی درمان محسوب نمی شوند ولی برخی از آنها می توانند اسهال اتفاق افتاده در اثر ابتلا به این بیماری را درمان نمایند.
• مکمل های روی : تحقیقات نشان می دهد که روی می تواند شدت اسهال را کاهش داده و مدت زمان وقوع آن در کودکان را کاهش دهد.