یرقان

یرقان یک اصطلاح پزشکی می باشد که به هنگام زرد شدن پوست و چشم ها به وجود می اید. این عارضه که گاهی زردی نیز نامیده می شود ممکن است نشانه ای از وجود بیماری های جدی در بزرگسالان باشد. یرقان هنگامی که سطح بیلی روبین در بدن بالا می رود پدید می آید . بیلی روبین رنگدانه زرد می باشد که در نتیجه شکست طبیعی گلبول های قرمز خون به وجود می آید.عارضه مذکور ممکن است یک مشکل جدی در ساختار گلبول های قرمز خون ، کبد ، کیسه صفرا یا پانکراس باشد. نوزادان تازه متولد شده معمولا دچار زردی می شوند که هاله رنگ زردی را درون چشم ها و برروی پوست انها ایجاد می کند. این بیماری اکثرا در بین نوزادان نارس دیده می شود. دلیل بروز آن ناتوانی بدن آنها در فیلتر کردن بیلی روبین می باشد. در این مقاله راز جراحی قرار است بیش از پیش با این بیماری آشنا شویم و کمی بیشتر از آن بدانیم.

دلایل بروز یرقان در نوزادان

• یرقان فیزیولوژیکال 

این نوع از زردی در نوزادان شایع ترین نوع می باشد و معمولا در روز دوم یا سوم تولد نوزاد اتفاق می افتد . این نوع از یرقان جدی نیست و با گذشت یک الی دو هفته ناپدید می شود. البته باید حتما به پزشک مراجعه کرد تا راه درمانی ممکن برای نوزاد را انتخاب نماید.

• یرقان ناشی از کمبود شیرمادر

این مشکل هنگامی در نوزاد روی می دهد که وی به میزان کافی شیرمادر را دریافت نمی کند.این مشکل ممکن است به دلیل کم بودن شیرمادر اتفاق بیافتد.

دلایل بروز یرقان در بزرگسالان

دلایل بسیار زیادی برای بروز یرقان در بزرگسالان وجود دارد اما موارد زیر از شایع ترین ها می باشند:

بیماری هپاتیت : در بسیاری از موارد این عفونت در اثر یک ویروس به وجود می اید ممکن است و ممکن است حاد یا مزمن باشد . علاوه بر اینها مصرف مواد مخدر و ابتلا به بیماری های خود ایمنی نیز می تواند منجر به هپاتیت شود و با مرور زمان به کبد آسیب وارد کند و در نهایت به عارضه مذکور منجر شود.

بیماری های کبدی براثر مصرف الکل : در صورتی که بیش از حد الکل می نوشید و مدت زمان طولانی حدود ۸ الی ۱۰ سال می باشد که به این امر مشغولید به طور جدی در معرض آسیب شدید کبدی می باشید سیروز الکلی و هپاتیت الکلی بیماری هایی هستند که به طور خاص به کبد صدمه می زنند.

انسداد مجاری صفراوی : مجرای صفرا ممکن است در اثر سنگ کیسه صفرا سرطان یا بیماری های نادر کبدی مسدود شود و این موضوع افراد را دچار عارضه یرقان کند.

سرطان پانکراس : سرطان پانکراس دهمین سرطان شایع در بین عموم می باشد و در صورتی که مجاری صفراوی را مسدود کند به یرقان منجر خواهد شد.

داروهای خاص : داروهایی مانند استامینوفن ، پنی سیلین ، قرص های ضد بارداری و استروئید ها همگی قادر می باشند افراد را مبتلا به بیماری های کبد کنند.

شناسایی یرقان

• شناسایی یرقان در نوزادان

دکتر با معاینه نوزاد علائم وی را مورد بررسی قرار می دهد در صورتی که بیلی روبین خون در نوزاد  سه الی پنج روزه در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشد . اندازه بیلی روبین از طرق قرار دادن نوعی پروب برروی سر نوزاد انجام می شود. ممکن است پزشک نیاز به تایید نتایج داشته باشد برای اینکار نیاز به انجام تست خون وجود دارد .

• شناسایی یرقان در بزرگسالان

دکتر از شما تست سطح بیلی روبین در خون  می گیرد . همچنین تست CBC  ، FBC و دیگر آزمایشات مربوط به کبد را باید انجام دهید . همچنین تست هپاتیت A ، B  و   C  که عفونت را در کبد مورد بررسی قرار می دهد. در صورتی که به یرقان مبتلا باشید سطح هورمون بیلی روبین در شما بسیار بالا خواهد بود. دکتر از شما در خصوص علائم و سوابق پزشکی سوال می کند . انجام ازمایشات فیزیکی برروی کبد جهت بررسی سفتی آن و انجام عکس برداری به کمک ام آر آی ، سی تی اسکن و سونوگرافی  نیز در مراحل بعدی انجام خواهد شد.

علائم یرقان

برخی وقتها ممکن است افراد مبتلا به یرقان هیچ کدام از علائمی که به ان اشاره می کنیم را نداشته باشند و بروز هرکدام از این موارد کاملا تصادفی است.علائمی مانند تب ، لرز ، درد در ناحیه شکم ، تغییر در رنگ پوست ، علائم مشابه با بیماری آنفولانزا، تیره شدن رنگ ادرار و رسی شدن رنگ مدفوع در مواردی که بیماری براثر عفونت به وجود امده مشاهده می گردد.

در صورتی که یرقان بر اثر عفونت به وجود نیامده باشد علائمی مانند کاهش وزن یا خارش شدید در پوست در افراد دیده می شود و در صورتی که یرقان در اثر ابتلای افراد به سرطان لوزالمعده یا سرطان صفرا باشد مشخص ترین نشانه برای انها درد در ناحیه شکم تلقی می شود . در برخی موارد نیز ممکن است یرقان به دلیل وجود بیماری های در کبد روی بدهد که در این حالت اشخاص دارای  هپاتیت مزمن یا التهاب کبد ، هپاتیت حاد نوع A ، B  یا C   دچار این عارضه می شوند.

پیشگیری از یرقان

از آنجایی که تعداد زیادی کیس یرقان وجود دارد شناسایی راههای پیشگیری از یرقان سخت به نظر می رسد اما به طور کلی می توان به موارد زیر اشاره کرد :

• پیشگیری از عفونت هپاتیتی
• در حد محدود الکل مصرف کنید.
• در وزن ثابت باقی بمانید.
• میزان کلسترول خون خود را کنترل کنید.

درمان یرقان

درمان یرقان در نوزادان

درمان بستگی به عامل به وجود آورنده یرقان ،سطح بیلی روبین و سن کودک دارد. یرقان خفیف بعد از یک الی دو هفته  رفع می شود و نوزاد از شر مقادیر زیاد بیلی روبین راحت می شود. در نوزادان شیرخواری که مبتلا به زردی شده اند پزشک نوشیدن مقادیر بیشتر شیر مادر را توصیه می نماید که در صورتی که این شیر به میزان کافی وجود نداشته باشد استفاده از مکمل ها به این افراد پیشنهاد می شود. در مواردی که زرد بودن نوزادان شدید باشد تکنیک های دیگری را امتحان کرد. روش هایی مانند فتوتراپی که در آن نوزاد را با لباس بسیار کم زیر نور می خوابانند. این نور باعث می شود که بیلی روبین خیلی آسان از بدن نوزاد خارج شود.

البته در برخی از موارد و به دلیل بسیار شدید بودن میزان بیلی روبین و عدم پاسخ به فتوتراپی  نیاز است که شخصی به نوزاد خون اهدا کند تا خون نوزاد را با خون شخص اهدا شده که دارای سطح بیلی روبین کمتری می باشد عوض کنند.

فتوتراپی

فتوتراپی یک تکنیک درمانی به شمار می روداز طریق یک نور خاص به بهتر کردن علائم زردی در نوزادان کمک می نماید . مدت زمان انجام هربار خواباندن کودک در دستگاه ۳۰ دقیقه می باشد و پس از ان مادر قادر است که به کودک خود شیر دهد. در حین انجام فتوتراپی اندازه دمای بدن کودک بررسی می شود تا انها از این موضوع که بدن کودک خیلی داغ نشده باشد اطمینان حاصل نمایند.

انتقال خون

برای انجام این متد خون نوزاد را از طریق یک لوله باریک پلاستیکی بر می دارند و معمولا برای انجام این متد هماهنگ ترین خون برای انتقال استفاده می شود این به این معنی است که گروه خونی شخص اهدا کننده باید با نوزاد یکی باشد.

کودک در وضعیت انتقال خون باید به طور کامل تحت نظارت باشد زیرا این کار چندین ساعت به طول می انجامد هر مشکلی از جمله خونریزی باید سریعا بررسی و برطرف شود.

خون نوزاد هر دو ساعت در حین درمان چک می شود که پزشک در مورد موفق بودن درمان مطمئن شود . در صورتی که سطح بیلی روبین خون نوزاد همچنان بالا باشد این پروسه باید مجددا تکرار شود.

علاوه بر مواردی که به ان اشاره شد درمانهای دیگری نیز وجود دارند که در زیر به انها نیز اشاره می نماییم :

تغذیه مکرر نوزاد

بیشتر شیر دادن به نوزاد می تواند شیر را از شیر بیشتر غنی کند و حرکات روده او را بیشت کند و این موضوع موجب می شود که بیلی روبین زیاد از طریق مدفوع نوزاد دفع شود.

استفاده از مکمل های تغذیه

در صورتی که کودک مشکل تغذیه از شیر مادر را دارد و با کاهش وزن و دهیدراته بودن روبرو شده است دکتر استفاده از یک مکمل غذایی را برای مادر و نوزاد توصیه می کند.

درمان یرقان در بزرگسالان

درمان این بیماری در بزرگسالان اما به شیوه دیگری خواهد بود و بستگی به این مساله دارد که یرقان براثر چه بیماری در فرد ایجاد شده است مثلا ممکن است یرقان بر اثر هپاتیت در فرد ایجاد شده باشد که راههای درمانی ان با توجه به تشخیص پزشک تجویز داروهای استروئیدی و ضد ویروسی می باشد. به این دلیل که در بیماری هپاتیت درگیری کبد باعث زردی در فرد می شود به محض اینکه مشکل کبد برطرف شود یرقان نیز خود به خود برطرف خواهد شد.

چه مواردی ریسک گسترش یرقان را در بزرگسالان افزایش می دهد؟

سن بالای مردان و زنان در بالا رفتن میزان بیلی رو بین بسیار موثر می باشد.

افرادی که مصرف زیاد از نوشیدنی های الکلی دارند یا مبتلا به هپاتیت هستند نیز بیش از دیگر اشخاص ممکن است به یرقان مبتلا شوند.

سوالات متداول در مورد بیماری یرقان 

• آیا بیماری یرقان کشنده است؟

این بیماری در بیشتر موارد قابل درمان می باشد و باعث مرگ افراد نمی شود اما در صورتی که درمان در مورد بیماری هایی مانند هپاتیت انجام نشود این موضوع می تواند منجر به مرگ شود.

• آیا یرقان واگیردار است؟

یرقان بیماری واگیرداری نیست و امکان انتقال ان از شخصی به شخص دیگر از راه استنشاق و موارد دیگر ممکن نیست.

سخن اخر

یرقان بیماری می باشد که افراد بسیاری را در سنین نوزادی و همچنین بزرگسالی با علل مختلفی درگیر می کند. اما راههای بسیار زیادی وجود دارد که قادر به کنترل و رفع این عارضه می باشد . در این مقاله راز جراحی به طور مفصل به این عارضه پرداختیم . اما نگران نباشید زیرا با مراجعه خیلی سریع به پزشک می توانید در رفع علائم بیماری ها بکوشید و بیماری شما مورد درمان قرار گیرد.