سوختگی

پوست بزرگ ترین عضو بدن و پوشش دهنده کلیه اعضای داخلی بدن ما است. علاوه بر عملکرد بعنوان یک سپر دفاعی ، در زیبایی ظاهری نیز نقش به سزایی دارد. اهمیت مراقبت از این عضو به اندازه ای است که امروزه صنایع بسیاری در حوزه تولید محصولات آرایشی بهداشتی این عضو در حال تولید محصولات متنوع می باشند. حال اینکه گاهی به طور تصادفی این عضو مهم دچار آسیب دیدگی هایی از قبیل سوختگی می شود و گاهی شدت آن به اندازه ای است که برای فرد تبدیل به یک مشکل جدی شده و هزینه های زیادی را برای درمان ، برروی دوش او می گذارد. امروز ، راز جراحی ، با شعار پیشگیری بهتر از درمان ، با مقاله ای جدید به سراغ شما آمده است تا اطلاعاتی مفید را در اختیار شما قرار دهد تا در صورت بروز تصادفی این آسیب بتوانید با بهترین اقدام ممکن ، از پوست خود مراقبت کنید.

سوختگی چقدر رواج دارد؟

هر ساله نزدیک به نیم میلیون نفر در اثر آسیب دیدگی های ناشی از سوختگی ، به مراکز اورژانس آورده می شوند. کودکان گروهی هستند که در معرض بیشترین خطر آسیب دیدگی های ناشی از سوختگی قرار دارند. هر روز بیش از ۳۰۰ کودک به دلیل این آسیب ، برای درمان به مراکز اورژانس آورده می شوند.

چه کسانی در برابر سوختگی آسیب پذیرترند ؟

سوختگی یک رویداد تصادفی است و ممکن است برای هر کسی اتفاق بیافتد. البته کودکان ، نوجوانان و افراد پیر ، در معرض بیشتر خطر آسیب دیدگی قرار دارند. این گروه های سنی در برابر آسیب های ناشی از پخت و پز ، بازی با کبریت یا وسایل آتش بازی یا آفتاب سوختگی آسیب پذیر هستند.

انواع سوختگی

پزشکان این آسیب را بر حسب درجه و شدت آنها به سه گروه تقسیم می کنند. پزشک دامنه آسیب دیدگی پوست را ارزیابی می کند. درجه سوختگی شامل موارد زیر می باشد:

• سوختگی های درجه یک خفیف بوده و در آن لایه بالایی پوست ( اپیدرم ) قرمز شده و دردناک می شود ولی تاول نمی زند.
• سوختگی درجه دو که بر روی لایه های فوقانی و لایه زیرین آن اثر می گذارد. شما درد ، قرمزی ، تورم و کبودی را تجربه خواهید کرد.
• سوختگی درجه سه که بر روی هر سه لایه پوست اثر می گذارد و فولیکول های مو و غدد عرق را نیز تخریب می کند. با توجه به اینکه سوختگی نوع سوم ، پایانه های عصبی را نیز تخریب می کند احتمالاً در ناحیه آسیب دیده دردی احساس نمی شود ولی نواحی اطراف آن درد را احساس خواهد کرد. پوست سوخته به رنگ سفید ، قرمز یا سیاه تغییر رنگ داده و بافتی سفت پیدا می کند.

چه چیزی باعث سوختگی می شود؟

فاکتورهای بسیاری باعث بروز این آسیب می شوند. منابع حرارتی از قبیل آتش ، مایعات داغ ، تماس با سطوح داغ ، رایج ترین علل سوختگی محسوب می شوند. برخی علل دیگر شامل موارد زیر است:

• مواد شیمیایی از قبیل اسید ها یا مواد پاک کننده
• پرتوها
• برق
• نور خورشید ( اشعه های ماوراء بنفش و مادون قرمز )

علائم سوختگی چیست ؟

علائم سوختگی بر حسب شدت و درجه آن ، متفاوت است. علائم اغلب در طول چند ساعت یا چند روز اول بعد از آسیب ، بدتر می شود. علائم آن شامل موارد زیر می باشد :

• تاول
• درد
• تورم
• تغییر رنگ پوست
• لایه برداری پوست

تشخیص سوختگی پوست

پزشک برای تعیین درجه و شدت سوختگی ، پوست را مورد آزمایش قرار می دهد. این فرایند شامل تعیین درصد آسیب دیدگی بدن توسط سوختگی و عمق آن می باشد. پزشک ، این آسیب را با یکی از گزینه های زیر طبقه بندی می کند:

• مینور که شامل آسیب درجه یک و دو بوده و کمتر از ده درصد بدن را تحت تاثیر قرار داده و نیازی به مراجعه به بیمارستان ندارد.
• متوسط که در آن آسیب درجه دو حدوداً ده درصد بدن را در ناحیه دست ها ، پاها ، صورت یا اندام تناسلی پوشش می دهد.
• شدید که شامل سوختگی درجه سه بوده و بیش از ده درصد بدن را پوشش می دهد.

درمان سوختگی

درمان این آسیب بر حسب علت و شدت آن متفاوت است. شما باید تمام انواع آن را تمیز نگه داشته و بر حسب شدت زخم ، از پانسمان مناسب استفاده کنید. درمان درد نیز نکته کلیدی است که باید مورد توجه قرار گیرد. عدم کنترل کافی می تواند در بهبود زخم اختلال ایجاد کند.

زخم ها را مرتباً تحت کنترل قرار دهید تا علائمی از عفونت و سایر مشکلات دراز مدت از قبیل جای زخم یا سفت شدن پوست در ناحیه مفاصل و ماهیچه ها وجود نداشته باشد. سفت شدن پوست در این نواحی می تواند حرکت را تحت تاثیر قرار دهد.

درمان بر اساس نوع سوختگی 

• سوختگی درجه یک : بر روی سوختگی ، آب خنک بریزید. از قرار دادن یخ بر روی آن خودداری کنید. برای آفتاب سوختگی ، از ژل آلئوورا استفاده کنید. برای سوختگی های ناشی از حرارت از کرم های آنتی بیوتیک استفاده کرده و بر روی آن یک گاز استریل نازک قرار دهید.
• سوختگی های درجه دو : درمان درجه دو این آسیب شبیه سوختگی درجه یک است. پزشک کرم آنتی بیوتیک را قوی تر حاوی نقره را برای از بین بردن باکتری تجویز می کند.
• سوختگی درجه سه : نوع درجه سه می تواند برای زندگی تهدید آمیز باشد و اغلب پیوند پوست مورد نیاز خواهد بود. گرافت پوست ، بافت آسیب دیده را با بافت سالم جایگزین می کند. برای گرافت پوست ، پوست سالم از بدن خود بیمار گرفته می شود. ناحیه ای که پوست از آن گرفته می شود ، به طور خودبخود بهبود پیدا می کند. اگر بیمار از پوست کافی برای گرافت در زمان آسیب دیدگی برخوردار نباشد ، یک منبع موقتی را می توان از منابع مصنوعی تهیه کرده و به تدریج ان را با پوست خود فرد جایگزین نمود.

رفع تیرگی سوختگی پوست

معمولاً توصیه می شود که زخم های بوجود آمده در اثر سوختگی را به سرعت درمان کنید تا جای زخم از آن بر جای نمانده و رنگ پوست تغییر نکند. در صورت تغییر رنگ پوست می توانید از یکی از روش های زیر استفاده کنید:

۱ . لیزر

لیزر یک روش رایج برای درمان اسکار و بازیابی رنگ پوست است. لیزر در پیشگیری از پیشرفت بافت اسکار نیز مفید است.

۲ . ژل سیلیکون

برای سال ها ورقه ها یا پماد برای کاهش اندازه اسکارها استفاده می شده است. مطالعات نشان می دهد که ورقه های ژل سیلیکون در مقایسه با پماد ژل سیلیکون ، موثر تر است.

۳ . کرایوتراپی

این درمان باعث فریز شدن اسکار شده و به تخریب بافت اسکار کمک می کند. این درمان باعث کاهش تغییر رنگ بافت سوخته تا نصف می شود. ترکیب این درمان با سایر درمان ها می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای را بر جای گذارد.

درمان خانگی سوختگی پوست

معمولاً یک الی دو هفته طول می کشد تا آسیب های ملایم بهبود پیدا کند و اغلب جای زخمی از آن بر جای نمی ماند. هدف از درمان سوختگی ، کاهش درد ، پیشگیری از بروز عفونت و بهبود سریع تر پوست می باشد.

۱ . آب خنک

اولین کاری که باید در زمان بروز سوختگی جزئی انجام دهید ، قرار دادن ناحیه دچار آسیب شده به مدت ۲۰ دقیقه در آب خنک می باشد. سپس ناحیه آسیب دیده را با آب و صابون ملایم بشویید.

۲ . کمپرس سرد

کمپرس سرد را در پارچه ای تمیز و مرطوب بپبچید و روی ناحیه سوختگی قرار دهید. این کار به تسکین تورم و درد کمک می کند. کمپرس را در فواصل ۵ تا ۱۵ دقیقه ای برروی ناحیه آسیب دیده قرار دهید.

۳ . پماد آنتی بیوتیک

پماد سوختگی یا کرم آنتی بیوتیک می تواند به پیشگیری از بروز عفونت کمک کند. پماد را بر روی ناحیه قرار داده و روی آن یک پارچه تمیز و استریل قرار دهید.

۴ . آلئوورا

آلئو ورا به نام گیاه سوختگی معروف است. مطالعات نشان می دهد که آلئوورا برای سوختگی های درجه یک و  دو مفید است. این محصول دارای خواص ضد التهابی بوده ، گردش خون را بهبود بخشیده و از رشد باکتری جلوگیری می کند. یک لایه از ژل آلئوورا را که از برگ این گیاه گرفته شده است بگیرید و بر روی ناحیه آسیب دیده قرار دهید.

۵ . عسل

عسل فقط یک خوراکی شیرین نیست بلکه می تواند در درمان سوختگی های جزئی در صورت استعمال به صورت موضعی مفید واقع شود. عسل دارای خواص ضد التهابی است و به طور طبیعی یک آنتی باکتریال و یک ضد قارچ به شمار می آید.

۶ . کاهش قرار گرفتن در معرض نور خورشید

تمام تلاش خود را کنید تا در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار نگیرید. پوست سوخته در برابر نور خورشید بسیار حساس است.

عوارض سوختگی

سوختگی های درجه سه که عمیق بوده و بخش بزرگی از پوست را تحت تاثیر قرار می دهند ، بسیار جدی هستند و گاهی می توانند برای زندگی فرد ، یک تهدید به شمار آیند. حتی انواع درجه یک و دو نیز گاهی دچار عفونت می شوند و باعث تغییر شکل و ایجاد اسکار می گردند. نوع درجه یک ، هیچ اسکاری را بر جای نمی گذارند.

عوارض جانبی بالقوه سوختگی های درجه سه شامل موارد زیر می باشد:

• آریتمی که اختلال ریتم و ضربان قلب ناشی از سوختگی با برق است.
• دهیدراسیون
• اسکار و جمع شدن پوست
• ادم و تجمع مایع و تورم بافت
• نقص عملکرد اندام
• ذات الریه
• فشار خون به شدت پایین که منجر به شوک می شود.
• عفونت شدید که منجر به فاسد شدن عضو و قطع آن می شود.

چگونه از سوختگی پیشگیری کنیم؟

سوختگی بنا به دلایل تصادفی اتفاق می افتد. شما می توانید اقدامات زیر را برای کاهش خطر دچار شدن به این آسیب انجام دهید:

• از کرم ضد آفتاب استفاده کنید.
• دمای آب داغ را روی ۴۸ درجه سانتی گراد تنظیم کنید.
• همیشه آب وان یا دوش را قبل از استفاده ، تست کنید.
• مواد شیمیایی و کبریت را در کمی که درب آن قفل شده است قرار دهید.
• در زمان کار کردن در نزدیکی اجسام داغ ، کودک را به آن نزدیک نکنید.
• در اطراف شومینه ، محافظ قرار دهید.
• در منزل تجهیزات تشخیص دود و آتش قرار دهید.

سوختگی پوست ناشی از لیزر موهای زائد

لیزر موهای زائد با مورد هدف قرار دادن رنگدانه ها یا ملانین در فولیکول مو عمل می کند. البته زمانی که فرایند لیزر برای از بین بردن موهای زائد اجرا می شود ، پوست تا حدودی ملتهب می شود ولی آسیب در موارد بسیار نادر اتفاق می افتد. برخی علل احتمالی بروز سوختگی در اثر لیزر موهای زائد شامل موارد زیر می باشد :

تماس طولانی مدت پوست با لیزر

بر اساس تحقیقات انجام شده ، سوختگی می تواند در اثر تماس طولانی مدت پوست با لیزر و عدم استفاده از سیستم خنک سازی مناسب ، رخ دهد. نوع لیزر نیز می تواند در بروز آسیب دخیل باشد. دستگاه های جدید تر اغلب دارای نوع طراحی مدرن هستند که احتمال بروز آسیب پوست در آنها به شدت کاهش می یابد. بعلاوه تحقیقات نشان داده است که ژل لیزر نیز می تواند بخشی از مشکل باشد. برخی ژل های خاص استفاده شده در حین استفاده از لیزر ، می تواند آسیب پوست را به همراه داشته باشد.

کاشت مو برای قربانیان سوختگی پوست

بازیابی مو برای افرادی که در ناحیه سر ، دچار اتفاق ناخوشایند سوختگی شده اند ، یک فرایند جراحی را شامل می شود که در آن مو از ناحیه ای با عنوان بانک مو ، به ناحیه ای که فاقد مو می باشد ، انتقال داده می شود. بسیاری از افرادی که در اثر سانحه سوختگی ، موی خود را در ناحیه پوست سر از دست می دهند ، می توانند با استفاده از کاشت مو ، فولیکول های از دست رفته را بازیابی کنند.

بخش عمده ای از جراحی ها برای بازیابی مو با روش FUE انجام می شود که در آن دسته کوچکی از موها از بانک مو گرفته شده و در ناحیه گیرنده کاشته می شوند.